Dünya Halleri: 233
05 - 11 Ocak 2026 tarihleri arasındaki kayda değer gelişmeler.
2026’nın ilk sayısından merhaba.
Bu hafta Oksijen gazetesinde ABD’nin Venezuela müdahalesinin teknolojik gerekçelerine ve Türkiye’de (de) gündeme gelen “15 yaş altına sosyal medya yasağı” konularına yer verdim. Blogumda ise bu yıl boyunca kendinden söz ettirecek teknolojik gelişmelerden bazılarını sıraladım.
Yılbaşı rehaveti nedeniyle Haddini Aşan Yaşam Rehberi podcast’imi yapamadım fakat haftaya telafi edeceğim. Konumu da belirledim: “Umut Emen İnsanlar”!
Gelelim bu esnada Türkiye sınırları dışında yaşananlara.
🌍 Genel Gündem
Oyun endüstrisinin en köklü şirketlerinden Sega’nın kurucu ortağı ve ilk CEO’su David Rosen bu hafta 95 yaşında hayata gözlerini yumdu. ABD Hava Kuvvetleri’nden ayrılarak 1950’lerde Japonya’da küçük bir fotoğraf stüdyosu işleten Rosen, ABD’den Japonya’ya ithal ettiği jetonlu oyun makineleriyle büyük gelir elde etmiş ve 1965’te rakibiyle birleşerek Sega şirketini hayata geçirmişti. Şirket ilk döneminde “Out Run” ve “After Burner” oyunları ile Genesis, Saturn ve Dreamcast konsollarıyla tanınıyordu.
2025’in kesinleşen verilerine göre dünya genelindeki elektrikli araç satışlarında BYD, Tesla’yı geride bırakarak liderliği ele geçirdi.
“+972 Magazine” ve “Local Call” adlı yayınlar tarafından hazırlanan bir araştırma dosyası, Silikon Vadisi’nin dev şirketlerinin İsrail devleti ile Gazze İşgali sürecindeki ilişkilerini ortaya çıkardı. Buna göre İsrail yönetimi Filistinlilerin tüm iletişimini kaydederek analiz ettiği gözetim sistemini Microsoft’un bulut altyapısında çalıştırmış. Benzer şekilde İsrail ordusu bu verileri analiz etmek için ChatGPT benzeri bir yapay zeka aracı geliştirmiş. Bombalanacak hedefler de yine yapay zeka desteğiyle belirlenmiş. Google ve Amazon ise “Nimbus” kod adlı İsrail kamu bulut altyapı sözleşmesi için olağanüstü ticari koşulları kabul etmiş.
🧑🏻💻 Dünyayı Saran Ağ
İran’da (yeniden) patlak veren gösteriler sebebiyle ülke genelinde internet erişimi tamamen kesildi.
2021 ile 2024 yılları arasında Hindistan’da çevrimiçi kumar patlaması yaşanınca yönetim önce bu platformların reklamlarını yasaklamış, ardından Facebook ve Instagram’ın çatı şirketi Meta ve Google’ın bu konudaki payına yönelik bir araştırma başlatmıştı. Ancak yayımlanmaya devam eden reklamların analizi sonucu Meta’nın bu yasağı “pek takmadığı” belirlendi. Rest of World sitesi konunun Ortadoğu ve Asya ülkelerindeki yansımalarını içeren ayrıntılı bir dosya hazırlamış. Tam arşivlik. (Meta’nın yasadışı reklam gelirinin 16 milyar doların üstünde olduğu söyleniyor.)
Kapwing hizmetinin raporuna göre halihazırda YouTube’a eklenen yeni içeriklerin yüzde 20’si yapay zeka tarafından üretilen çöp içerikten oluşuyor. Araştırmada bahsi geçen kanallara baktım. Şaşırdım. Siz de bir bakın derim.
🤖 Yapay Zeka Gündemi
Yapay zeka hizmeti Grok’un bu hafta kullanıma sunduğu, yaş ve cinsiyete ayrımı gözetmeksizin kişilerin bikinili görsellerini üretme özelliği Almanya Medya Bakanı Wolfram Weimer tarafından “cinsel tacizin endüstrileştirilmesi” olarak adlandırıldı. Weimer bu işlevin AB’de yürürlükte olan “Dijital Hizmetler Yasası”na aykırı olduğunu hatırlatarak engellenmesi gerektiğini belirtti. Birleşik Krallık ve Fransa’nın düzenleyici kurumları konuyla ilgili soruşturma başlatırken, Hindistan hükümeti uygulamanın durdurulması için platforma 72 saat süre tanıdı. Türkiye’de ise politikacılar adına oluşturulan görsellere erişim yasağı getirildi.
Pabucun pahalı olduğunu fark eden xAI, Cuma günü bu hizmeti sadece paralı üyelerin kullanabileceği şekle getirdi.
Ek bilgi: Bu gelişmelerin ardından Avrupa Komisyonu Grok’un tüm iç belge ve kayıtlarını (olası bir soruşturmaya yönelik) 2026 sonuna dek saklamasını talep etti.
Tüm bu gelişmeler yaşanırken, Grok’un geliştiricisi xAI, E serisi sürecinde Nvidia, Cisco, Fidelity ve Katar Yatırım Fonu gibi kuruluşların başını çektiği gruplardan 20 milyar dolar yatırım aldı.
Ek bilgi: Bilançolara göre xAI ayda yaklaşık 1 milyar dolar zarar yazıyor.
OpenAI (sınırlı bir test grubunda) ChatGPT’ye özel bir sağlık sekmesi ekleyerek “Apple Health” ve “MyFitnessPal” gibi uygulamalardan toplanan sağlık verilerinin tek noktadan analiz edilmesini sağladı.
190. sayımızda tanıttığım yapay zeka hizmeti “Manus”, 232. sayıda değindiğim gibi Meta tarafından satın alınmıştı. Ancak beklenmedik bir gelişme yaşandı ve Çin yönetimi bu hafta ihracat kontrolü ve teknoloji transferi mevzuatına uygunluk açısından bu işlemi incelemeye aldı.
Ek bilgi: Manus Singapur merkezli bir şirket ancak Çin merkezli “Butterfly Effect” şirketi çatısı altında geliştirildi.
Nvidia CEO’su Jensen Huang, ABD’de gerçekleştirilen “Consumer Electronics Show” etkinliğindeki konuşmasında yeni nesil yapay zeka çiplerinin üretiminin tam gaz sürdüğünü vurguladı. Huang, aynı konuşmada altı farklı Nvidia çipi içeren ve yapay zeka hizmetlerinin maliyetini onda birine düşüren “Vera Rubin” mimarisini ve otonom araçlara yönelik “Alpmayo” adlı yapıyı tanıttı. İlk uygulaması bu yıl içinde Mercedes-Benz’in Avrupa ve ABD pazarlarında satacağı CLA serisinde olacak.
Nvidia ve Apple başta olmak üzere pek çok markanın üretimini gerçekleştiren Foxconn, yapay zeka ürünlerine yönelik talepteki artış sayesinde rekor gelir açıkladı. Paylaşılan son bilançosuna göre şirketin 2025’in son çeyreğindeki geliri bir önceki yıla kıyasla yüzde 22 artarak 82,7 milyar dolar seviyesine çıkmış. Geçtiğimiz yıl Foxconn hisseleri yüzde 25,3 yükseldi.
Samsung, “Galaxy AI” kategorisi altında üreteceği yapay zeka destekli cihaz sayısını hızla artıracağını duyurdu. Google’ın Gemini modelini kullanan bu seriden şu ana dek 400 milyon ürün satıldı. Şirketin bu yılki hedefi 800 milyon adet satış (karlılığın 3 katına çıkması bekleniyor). Tek risk, ticaret savaşları nedeniyle yaşanan çip kıtlığına bağlı küresel daralma. Diğer yandan aynı sebeple Samsung’un çip üretim bölümünün cirosu 2025’in son çeyreğinde yüzde 160 oranında artmış olduğu tahmin ediliyor.
🧑🏻🔬 Keşif, İcat ve İnovasyonlar
Kendini sürekli yenilemeyi başaran markaların başında LEGO geliyor. Bu hafta tanıttıkları “Smart Play” de bu adımlardan biri. Harekete, yakınlığa göre farklı ışık ve sesle tepki veren akıllı tuğlalar aynı “bir şeyler üretme” konusunda yepyeni bir ufuk açıyor. Seride ayrıca akıllı mini figürler de bulunuyor. LEGO, üstünde 9 yıl çalıştığı ve 25 patent aldığı bu seri için tamamen kendi ekibiyle özel bir silikon çip geliştirmiş. İlk kullanımı üç yeni Star Wars setinde olacak. Fiyatlarının 70 ile 160 dolar arasında olması bekleniyor.
ABD’de düzenlenen teknoloji dünyasının en büyük etkinliği “Consumer Electronics Show“ binlerce yeni ürün ve hizmetin lansmanına sahne oldu. Burada hepsini aktarmak mümkün değil fakat dilerseniz Tom’s Guide, ZDnet, PC World, PC Mag, Gizmodo ve TechRadar sitelerindeki derlemelere bakabilirsiniz.
Bu başlığı, bu hafta karşıma çıkan EN tuhaf ürün ile bitirelim: “Lollipop Star”. Anlatmaya çalışayım: Lollipop şekeri formunda bir şey ama şeker değil. Ağzınıza yerleştirdiğinizde, içinde yüklü şarkıyı dinlettiriyor. Kafatasınıza ve iç kulağınıza yolladığı titreşimler yoluyla. Her biri 9 dolardan satılacakmış. Ben de incelerken sizin gibi “İyi de neden?” diye sordum.
🩺 Sağlık Olsun
Birleşik Krallık / Oxford Üniversitesi’nin araştırması, son dönemde salgın gibi yayılan GLP-1 tabanlı zayıflama ilaçlarıyla kilo verenlerin bu ilacı kestikten sonra yaklaşık 1,7 yılda eski kilosuna döndüğünü belirledi. 9 bin 341 yetişkini kapsayan 37 klinik araştırmanın verilerini temel alan çalışmada ilacın kesilmesi durumunda 2 yıldan kısa sürede sadece verilen kiloların değil; kolesterol, tansiyon ve açlık glukozu gibi değerlerin de eski haline döndüğü anlaşıldı.
Orta ve ağır (majör) depresyona yönelik geliştirilen (ve Avrupa’da 2019’dan bu yana kullanılan) ilk bireysel beyin uyarım cihazı ABD’nin düzenleyici kurumu FDA’dan da kullanım onayı aldı. İsveç merkezli “Flow Neuroscience” adlı girişim tarafından geliştirilen “FL-100” kodlu cihaz, beynin prefrontal korteks kısmına düşük yoğunluklu elektrik akımı uyguluyor. Klinik deneylerde günde 30 dakikalık kullanım ile 10 hafta sonunda belirtilerde yüzde 58 iyileşme gözlendi. FL100, dünya genelinde 55 bin kişi tarafından kullanılıyor. (459 euro)
Brezilya ve Portekizli araştırmacılar, mıknatısların yardımıyla kemik kanserini hem yok eden hem de onaran bir tedavi yöntemi geliştirdi. Çalışmanın temelini cam ile kaplanmış demir-oksit bazlı manyetik nanoparçacıklar oluşturuyor. Bu mikroskobik parçacıklar kanser hücrelerinin içine girdikten sonra ısınarak hücreyi öldürüyor. Ardından aynı parçacıklar oluşturduğu dokuyla kemiği destekleyerek kanserin hasarını onarıyor. Üstelik bu süreçte sağlıklı hücrelere hiçbir zarar verilmiyor.
ABD / Cornell Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi araştırmacıları, bölünme (çoğalma) ve yenilenme yeteneğinin kaybıyla yaşanan hücre yaşlanmasını yavaşlatan; hatta durduran yeni bir yaklaşım ortaya koydu. Fareler üzerinde yürütülen deneylerde kök hücrelerden elde edilen veziküller (keseler) ile bozulmanın durdurulması başarıldı. Buluşun insanlarda sağlıklı yaşanan süreyi belirgin şekilde uzatma potansiyeli bulunuyor.
Bu çabamı Patreon sayfam üzerinden maddi katkılarınızla destekleyebilirsiniz.
Haftaya yeniden görüşebilmek ümidiyle. 🙋♂️
"Dünya değişse bizim işimiz devam eder" diyen yanılmaz fütürist berberime akıllı saç kesme cihazı haberini vermek için yarını sabırsızlıkla bekliyorum.
Steve Wozniak,
Teknik olarak yolunu yordamını bilse de herkesin gece gündüz emek vererek dahi başaramayacağı karmaşık sistemleri, sade ve anlaşılır komutlara dönüştürebilen; açık kaynaklı ürünlerini dünyayla paylaşan; sahip olduğu şirketin hisselerini çalışanlarıyla bölüşebilen; gündelik hayatını halkın içinde, gösterişten uzak sürdüren bir isim. Teknolojinin farklı alanlarına duyduğu merak ve öğrenme iştahını da hiç kaybetmeden, son yıllarda uzay çöplerini incelemek üzere kurduğu şirket gibi yeni ve heyecan verici girişimlerle ömrünü anlamlandırmaya devam ediyor.
Steve Jobs ise…
Ölenin arkasından tek tek sıralamaya gerek yok; adaşının neredeyse tam tersi bir anlayışla hayatını tüketti.
Bugün benzer bir tabloyu, son birkaç yılın gözde teknolojik alanı olan yapay zekâda da görüyoruz. Başlangıçta kâr amacı gütmeyen bir yapı olarak lanse edilip bu minvalde finanse edilen OpenAI’ın kurucu ortaklarından Sam Altman’ın da zamanla Steve Jobs’ın yolundan yürüdüğüne şahit oluyoruz.
Görüp göremediğinizi bilmiyorum ama nitelik ve niceliği baş döndürücü bir hızla değişip dönüşen; “olmaz” denilenin her an mümkün hâle gelebildiği, tuhaf ve konjonktürel bir zaman diliminden geçiyoruz. Bugün şaka niyetine akla gelenin, yarın hiç beklenmedik biçimde yaşanabildiği bir çağ bu.
İşte tam da böyle zamanlarda, eğer ille de bir “gavur komşumuz” olacaksa, Steve Wozniak gibi olsun isteriz. Biz ona ticari bir gaye ile değil, sadece öğretmek için öğretiriz; o da bize aynı samimiyetle yaklaşır. Çünkü paylaşmanın verdiği haz da başlı başına bir rızıktır.
Her gün “kime, neyi, nasıl satarım” hesabıyla yaşamak ise ayrı bir eziyet; kimi için meziyet olsa da…