Dünya Halleri: 238
09 - 15 Şubat 2026 tarihleri arasındaki kayda değer gelişmeler.
Türkiye’nin gündeminde yer bulan OnlyFans operasyonu vesilesiyle aklıma geldi. Onlar gibi memelerimi gösteremiyorum (ki bence bu sizin adınıza çok iyi bir şey) ama dilerseniz benim gibileri de desteklemeniz mümkün. Küçük katkıların moral etkisi sandığınızdan çok daha fazla oluyor. İnsana karşılıksız bir çaba peşinde olmadığını hissettiriyor. (Beni soyunmak zorunda bırakmayın!)
Bu hafta Oksijen gazetesinde sadece bir sene içinde 200 aşk romanı yazarak epey para kazanan Coral Hart adlı bir yazarın hikayesine yer verdim. Tahmin edin bakalım bunu nasıl başarmış? Evet, bildiniz. Ardından işi daha da genişleterek bunu bir kursa dönüştürmüş; hatta herkesin kullanabileceği ücretli bir hizmete çevirmiş.
Blogumda ise sadece otonom yapay zeka botlarının kullanabildiği Moltbook adlı sosyal ağın ayrıntılarına ve ne anlam ifade ettiğine değindim. "İnsan mı yapay zekayı yönetecek yoksa yapay zeka mı insanı?” sorusunun yanıtını aradım.
Podcast meselesine tam bir aydır ara vermiş gibi oldum fakat onu da yeniden kaldığı yerden sürdüreceğim. Söz.
Şimdi dünyada olup bitenlere bakalım.
🌍 Genel Gündem
Uluslararası Şeffaflık Örgütü 2025 yılı raporunu yayımladı. (Merak edenler olacaktır; yeni endekste Türkiye, bir önceki yıla kıyasla 3 basamak daha gerileyerek 182 ülke arasında 124. sıraya oturmuş.) Yolsuzluk algısının en düşük olduğu 3 ülke Danimarka, Finlandiya ve Singapur. En yüksek olduğu üçlü ise Güney Sudan, Somali ve Venezuela. Statista sitesi ise bu verileri Demokrasi Endeksi ile birleştirerek sürpriz olmayan bir ilişkiyi gözler önüne sermiş. Özetle ne kadar çok demokrasi varsa, o kadar az yolsuzluk var.
Mini arabalar dünyanın hemen her bölgesinde farklı sebeplerle giderek daha ilgi görüyor. Bunlara son örnek önümüzdeki sene satışa sunulacak (Amerika’ya özel) Fiat Topolino XS oldu. İstenirse üstü de açılabilen iki kişilik, elektrikli bir seçenek. Ve Topolino tarihine yaraşır derecede sevimli.
Ferrari’nin “Ellettrica” kod adıyla uzun süredir üstünde çalıştığı ilk elektrikli modeline yönelik çalışmalarından 220. sayımızda bahsetmiştim. Apple’ın iMac, iPod ve iPhone gibi birçok ikonik cihazını tasarlayan Jony Ive’ın imzasını taşıyan model nihayet bu hafta “Luce” adıyla tanıtıldı.
Her bir ayrıntısına ayrı hayran kaldığımı söylemeliyim. Bir yandan da “Ive acaba Apple’ın yıllarca üstünde çalışıp son anda vazgeçtiği “Apple Car” projesini olduğu gibi buraya mı aktardı?” diye düşündüm. Her durumda sonuç muh-te-şem! (Yurtdışı satış fiyatının 500 bin dolar olması bekleniyor.)
“Evladım da Ferrari tecrübesi yaşasın” diyen sorumlu ebeveynler, şirketin vaktiyle çocuklara özel ürettiği modelleri açık artırmalardan topluyor. Örneğin “Testa Rossa J” kodlu bir örneği geçtiğimiz günlerde 243 bin 864 dolara yeni sahibini buldu. Onları en büyük çeken, motorun yaptığı dalga; anlayamazsınız!
Güney Kore merkezli kripto para borsası Bithumb, tüm kullanıcılarına yaklaşık 1,40 dolara denk gelen 2 bin won ödül dağıtmaya karar verdi. Ancak kaynağı belirlenemeyen bir hata sonucu ödül miktarı üye hesaplarına 2 bin “bitcoin” olarak ödendi. Olay 35 dakika içinde fark edildi ancak bu esnada 695 müşterinin hesabına toplamda yaklaşık 40 milyar dolar aktarılmış oldu. Bithumb sözcüleri bu tutarın yüzde 99,7’sinin geri alındığını ve hatadan etkilenen her üyeye 20 bin won tazminat ödendiğini açıkladı. Güney Kore’nin bankacılık denetleme kurumu FSS, olayı incelemeye aldı.
Avrupa Ödeme Sistemleri İnisiyatifi’nin (EPI) CEO’su Martina Weimert, bölgedeki kartlı işlemlerin üçte ikisinin VISA ve Mastercard altyapısıyla ilerlediğine dikkat çekerek Avrupa’nın kendi özerk çözümünü hayata geçirmesi gerektiğini savundu. EPI, bu bağımlılığı gidermek adına 2024’te hayata geçirdiği Wero adlı platform ile 43,5 milyon aktif kullanıcıya ulaşmış durumda.
Uydular aracılığıyla internet erişimi sunan Starlink iştirakiyle öne çıkan SpaceX, bu altyapıyı kullanan Starlink markalı özel bir telefon geliştirmek için çalışıyor. (Geçtiğimiz yıl 16 milyar dolar ciroya imza atan SpaceX’in 8 milyar dolarlık karının yüzde 80’i Starlink hizmetinden geliyor.) SpaceX’in bir diğer hayali ise 10 yıl içinde Ay’da kendi kendine yeten ve kendi imkanlarıyla büyüyen bir yerleşke inşa etmek. Şirket bu planın ilk adımı olarak 2027’de Ay’a bir insansız araç indirmeyi hedefliyor.
Mobil cihazlardaki ilk yapay zeka asistanını “Siri” markasıyla hayatımıza sokan ancak sonrasındaki rekabette oldukça geride kalan Apple, uzun süren arayışların ardından yoluna Google’ın Gemini modeliyle devam etme kararı almıştı. Sızan haberlere göre Siri 2.0 bu ayın ikinci yarısında beta sürümüyle tanıtılacak. Bu kapsamda önceki konuşmaları hatırlama, uygulamalar içinde işlem yapabilme gibi işlevler sunulacak. Daha kapsamlı bir güncelleme içerecek 3.0’ın ise yaz aylarında tanıtılacak iOS 27 ve macOS 27 sistemleriyle gelmesi bekleniyor.
🧑🏻💻 Dünyayı Saran Ağ
Çocuklara sosyal medya kullanımını yasaklama hazırlığındaki ülkelere Çekya da eklendi. Başbakan Andrej Babis, 15 yaş altındaki kullanıcıları kapsayacak düzenlemenin bu yıl içinde tamamlanacağını belirtti. İlk olarak Avustralya’da hayata geçen bu düzenleme için çalışan ülkelerin başını İspanya, Britanya, Fransa, Yunanistan ve Endonezya çekiyor.
Hindistan hükümeti, sosyal medya platformlarına yasaya aykırı içerikleri 36 saat içinde silme şartı getiren düzenlemeyi 3 saate indirdi. Yeni karar 20 Şubat’tan itibaren yürürlüğe girecek. Platform temsilcileri ise 3 saat gibi kısa bir sürenin gerçekçi, makul ve adil bir değerlendirme için yetersiz ve uygulanamaz olduğunu savunarak karara itiraz ediyor.
TikTok’un yalnızca kendi uygulamasında değil; üyelerinin başka web sitelerindeki hareketlerini de takip ettiği ortaya çıktı. Bunu mümkün kılan, Twitter ve Facebook gibi sitelerin de benzerini kullandığı “TikTok Pixel” adlı araç. Ancak siber güvenlik şirketi Disconnect’in analizine göre TikTok bu konuda rakiplerine kıyasla “alışılmadık derecede müdahaleci” çalışıyor. Örneğin kullanıcı bir web sitesindeki formda “kanser hastasıyım” kutusunu işaretlediğinde bu veri doğrudan TikTok’a gönderiliyor. TikTok yönetimi, bu ifşa üzerine “Bizimle alakası yok, siteler yollamasaydı” şeklinde gayet sorumlu bir açıklamayla konuyu kilitledi.
Facebook, Instagram, WhatsApp ve Threads’in çatı şirketi Meta, ölmüş (ya da platformu kullanmayı boşlamış) kullanıcıların hesaplarının yapay zeka desteğiyle “yaşamaya” devam etmesini sağlayacak bir patent başvurusu yaptı. Amacını ise “takipçilerin boşluğa düşmemesi” şeklinde özetledi. Bunun yalnızca hukuki değil; etik açıdan da yeni tartışmaları tetikleyeceği muhakkak. Anlayacağınız yakında sosyal ağlardan ölsek bile kurtulamayacağız.
Bir süredir WhatsApp’e kafayı takan Rusya yönetimi sonunda uygulamayı tamamen erişime engelledi. Rakip Telegram da yasaklananlar arasında. Vatandaşlar (213. sayıda değindiğim) “Max” adlı yerli ve milli seçeneğe davet edildi. Ben ikna oldum. (Bir süre önce, Rusya’da satılan tüm cihazlarda Max’in önyüklü gelmesi kanunen şart koşulmuştu.)
Müzik platformu Spotify’ın aylık kullanıcısı sayısı 750 milyon kişiyi geride bıraktı.
🤖 Yapay Zeka Gündemi
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, yapay zekanın (YZ) etki ve risklerini inceleyecek 40 üyeli bir bilim panelinin kurulmasını kabul etti. 117 kabul alan oylamada yalnızca ABD ve Paraguay tasarıyı reddetti. (Paraguay’ın derdi neydi acaba?)
ByteDance’in YZ destekli video üretim aracı “Seedance 2.0”, tanıtım için Tom Cruise ve Brad Pitt’in kavga ettiği bir sentetik video üretince ABD sinema sektörünün çatı kurumu Motion Picture Association tarafından telif haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle protesto edildi. (Henüz Şakir vs Abbas kalitesine yaklaşan bir örneğe denk gelmedim.)
OpenAI, Çinli DeepSeek’in ABD kökenli YZ modellerinin çıktılarından damıtma (distillation) tekniğiyle izinsiz şekilde yararlandığı ithamıyla ABD Temsilciler Meclisi’nin ABD-Çin Stratejik Rekabet Komitesi’ne uyarı verdi.
“HyperWriteAI” adlı YZ şirketinin CEO’su Matt Shumer, Twitter hesabında uzun bir makale yayımladı. Ben bu satırları yazarken okunma sayısı 81 milyonu geçmişti. “Büyük bir şeyler oluyor” başlıklı metnin özeti, YZ’nin ulaştığı seviyeyi hafife aldığımız ve sandığımızdan çok daha büyük şeylerin değişerek hızla hayatımızı altüst edeceği. Oksijen gazetesi tercüme etmiş, meraklısı bakabilir.
Elon Musk’ın YZ girişimi xAI’ın kurucu ortaklarından Yuhai Wu ve Jimmy Ba, arka arkaya istifa etti. Böylece 12 kişilik kurucu ekibin yarısı şirketten ayrılmış oldu. Gerekçe olarak Musk’ın zorlu liderlik tarzı ve (şirketin SpaceX’e satılması gibi) son dönemde yaşanan stratejik sapmalar gösterildi. Bu gelişmenin ardından Elon Musk, şirketi dört ana dikeyde yeniden düzenleyeceğini açıkladı.
Bir diğer istifa, tanıttığı “Claude Opus 4.6” ile yeniden gündeme gelen Anthropic şirketinde yaşandı. Güvenlik Önlemleri Lideri Mrinank Sharma, çalışanlara yönelik veda mektubunda “biyolojik silahlar ve birbiriyle bağlantılı küresel krizler karşısında sürekli bir etik gerilim yaşadığını” ifade etti.
Anthropic diğer yandan veri merkezlerinin yol açtığı elektrik talebi artışının kullanıcı faturalarına yansımaması adına gereken yatırımın yüzde 100’ünü kendi kaynaklarıyla karşılamayı taahhüt etti. (Şirket ayrıca bu haftaki yatırımcı turunda 30 milyar dolar toplayarak güven tazeledi.)
Ek bilgi: Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı’nın 2024 raporuna göre veri merkezleri ABD elektrik tüketiminin yüzde 4,4’ünü oluşturuyor. Bu oranın 2028’e kadar yüzde 12’ye çıkabileceği öngörülüyor. Carnegie Mellon ve North Carolina State araştırmacıları ise, yoğun veri merkezi bulunan pazarlarda 2030’a kadar elektrik üretim maliyetlerinin yaklaşık %25 artabileceğini hesaplıyor.
Google’ın çatı şirketi Alphabet, Gemini adlı ürünüyle rekabete dahil olduğu YZ alanındaki dev yatırım bütçesini karşılayabilmek için 100 yıl vadeli ve 31,5 milyar dolar değerinde tahvil ihraç etti. İştirak ve öncelikli ödeme garantisi bulunmamasına rağmen, talep hedeflenen seviyenin 10 katına ulaştı.
🧑🏻🔬 Keşif, İcat ve İnovasyonlar
Hiçbir örneğini tecrübe etme fırsatı bulamadım ancak lazer tabanlı projeksiyon cihazları epey ilgimi çekiyor. Bu alandaki iddialı markalardan “AWOL Vision”, geçtiğimiz günlerde CES Fuarı’nda tanıttığı “Aetherion” modelini Kickstarter’dan satışa sundu. 3 bin 300 ISO lümen parlaklık ve 200 inçlik Dolby Vision destekli görüntü vaat ediyor. 60.000:1 oranında kontrast ile. (2 bin 200 dolardan başlıyor.)
Avustralyalı havacılık mühendisi Benjamin Biggs, kendi geliştirdiği tamamen pille çalışan uzaktan kumandalı dron ile saatte 661 kilometre hıza ulaşarak bu alandaki dünya rekorunu kırdı. “Blackbird” adlı hava aracı dakikada 34 bin devirle dönen önden çekişli bir pervane sistemine sahip.
Çinli tasarımcı Changhwi Kim, “daha kullanışlı bir elektrikli tornavida üretemez miyiz?” derdine düşmüş. Ortaya muhteşem bir ürün çıkmış. Birileri hayata geçirse keşke.
Çin demişken; ülkenin üstünde çalıştığı mega projelerden biri de, “Genghai No. 1”. Bir yanıyla turizm tesisi, diğer yanıyla son derece akıllı bir deniz çiftliği. 12 bin tonluk yapı içinde otel, su parkı, ziyaretçi merkezi ve balık üretim çiftliğini barındırıyor. Bir yandan ziyaretçilerini ağırlarken, diğer yandan yılda 200 bin yüksek kalitede balık üretiyor. Ancak üretilen balıklar yemek için değil; hepsi ekosistemi desteklemek için tekrar denize salınıyor. Gerçekten sıradışı ve ilginç.
Haftaya yeniden görüşebilmek ümidiyle. 🙋♂️
Adım geçiyor diye telif atmadım insta storyimde paylaşıp etiketledim. Gerisi sende Serdar abi 😉
Sanat amirim sanat afedersin :)