Dünya Halleri: 240
23 Şubat - 1 Mart 2026 tarihleri arasındaki kayda değer gelişmeler.
Mart ayına vardık. Yaren leylek de geldi. “Hayat kısa ve kuşlar uçuyor”. Ben de bu kısacak yaşamın daha da kısa kesitlerini kayda geçirmeye devam ediyorum.
Bu hafta Oksijen gazetesinde porno film yıldızlarının dahi hayatını altüst eden yapay zeka “hizmetlerinden” yola çıkarak mahremiyetin ölümüne baktım. Podcast yayınım “Haddini Aşam Yaşam Rehberi” de bir aylık molanın ardından yeniden yayına başladı. Meselemiz: “Ayrıcalıklar”.
Benden haberler böyleydi. Şimdi sırada dünyadan haberler var.
🌍 Genel Gündem
Bültenin isminden de anlaşıldığı üzere hepimizin bir şekilde denk geldiği Türkiye gündeminden gelişmelere yer vermiyorum. Nadiren yaptığım istisnalardan biriyle başlayalım. Kayıtlarımızda bulunsun. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre Ocak ayı itibarıyla Türkiye’nin rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücü 40 gigavat eşiğini geçti. Böylece toplam kurulu kapasitenin yüzde 62,5’i yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanır hale geldi. Hedef, her yıl 8 ile 10 gigavatlık yeni kurulumlarla 2035 yılında 120 gigavat seviyesine ulaşmak.
ABD Başkanı Donald Trump, ikinci döneminin ilk günlerinde yeşil enerji çabalarına sırt çevirerek fosil yakıtlara ağırlık vereceklerini açıklayarak herkesi şaşırtmıştı. Ancak ülkenin bu alandaki yatırımları buna rağmen hız kesmeden ilerliyor. Güneş Enerjisi Endüstrileri Birliği’nin son raporuna göre 2025 yılında altyapıya ülke genelinde 57 gigavatsaat enerji depolama kapasitesi (pil) eklenerek rekor kırıldı. Bu yıl 70 GVs ek yatırımla pazarın yüzde 21 büyümesi bekleniyor.
Türkiye’yi de kapsayan ilginç bir rapora denk geldim. OECD tarafından hazırlanan “Ticari Kısıtlayıcılık Endeksi”. 51 ülkenin, 22 sektördeki ticari düzenlemelerini inceliyor. Türkiye özellikle son e-ticaret ithalat düzenlemesinin ardından OECD ortalamasının üstüne çıkmış durumda. Sıralama şöyle:
Samsung, bu haftaki “Unpacked” etkinliğinde “Galaxy S26 Ultra” akıllı telefon ve “Galaxy Buds” adlı kablosuz kulaklık serilerini tanıttı. Galaxy S26 Ultra’nın Türkiye satış fiyatı 122 bin TL’den, kulaklıklar ise 9 bin TL’den başlıyor. Galaxy S26 Ultra’nın ilginç bir özelliği var. Ekranı tek dokunuşla sadece sizin görebileceğiniz şekle geliyor (bunun hoparlör versiyonunu yapan tam cennetlik olacak).
Bir dönem ismi plazma ekranlar ile özdeşleşen ve sektör lideri haline gelen Japonya’nın öncü elektronik markalarından Panasonic, televizyon üretimine son verdiğini açıkladı. Şirketin bu alandaki operasyonunu bundan böyle Çinli “Skyworth” yürütecek. Geçtiğimiz ay Sony de televizyon operasyonunun çoğunluk hisselerini Çinli TCL’ye satma kararı almıştı. Panasonic ile birlikte Japonya’da televizyon üretimi tamamen sona ermiş oldu.
(Daha çok) Twitter’ın kurucu ortağı olarak tanınan Jack Dorsey, bu hafta (bir Twitter mesajıyla) “Block” adlı ödeme çözümü girişiminden 4 bin kişiyi işten çıkaracaklarını açıkladı. Bu, toplam çalışan sayısının yüzde 40’ına denk. Dorsey, kararın gerekçesini yapay zeka (YZ) araçlarının gelişimiyle açıkladı.
Bitcoin bu haftaki değer kaybında 62 bin dolar aralığına kadar geriledi. Üst üste beşinci ayını kayıpla geçiren para birimi geçtiğimiz yılın Ekim ayında 126 bin dolar seviyesinden işlem görüyordu.
🧑🏻💻 Dünyayı Saran Ağ
İş odaklı sosyal ağ LinkedIn’in üye doğrulama (mavi tik) için hizmet aldığı “Persona” adlı şirket, hararetli bir tartışmanın odağına dönüştü. İşlem süreçlerini inceleyen “rogi” takma adlı bir kullanıcı, doğrulama sürecinde kimlik ve biyometrik bilgilere ek olarak 18 farklı veri toplandığını belirledi. Bu işlem sırasında “tereddüt tespiti” adlı bir algoritmayla kişinin hangi bilgileri girerken duraksadığı dahi kayda alınıyor. Rogi’nin araştırması bu verilerin “küresel veri ortakları” adı altında, aralarında OpenAI ve Anthropic gibi YZ şirketlerinin yanısıra Amazon ve Google gibi platformlarla da paylaşıldığına dikkat çekiyor (şirketin yatırımcıları arasında bu alanda en kötü şöhrete sahip Palantir’in kurucusu Peter Thiel da var). Persona şirketinin CEO’su yaptığı açıklamada, verilerin onay sürecinden 30 gün sonra silindiğini belirtti.
ABD ve Birleşik Krallık’ta pornografik sitelere yönelik kısıtlamalarla başlayan ve ardından çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenlemelerle gündemdeki yerini büyüten “yaş kontrolü” uygulaması, şimdiden veri güvenliği ve mahremiyet adına büyük bir sorun yumağını işaret ediyor. Bu çabanın özellikle az gelişmiş ya da baskıcı ülkelerde devlet takibini artırmasına kesin gözüyle bakılıyor.
Ek bilgi: Apple, bu konuda bazı ülkelerde işletim sistemi seviyesinde bir düzenlemeye giderek uygulama geliştiricilere bildirim yaptı.
Rusya, Telegram’ın kurucusu Pavel Durov hakkında “terör faaliyetlerine yardım” suçlamasıyla soruşturma başlattı. Rus istihbarat kurumu FSB, Rusya’da 105 milyon kullanıcıya sahip Telegram’ı Avrupalı istihbarat servislerine bilgi sızdırmakla itham ediyor. İddialar arasında Rusya içinde düzenlenen 13 suikast girişiminde ve Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana gerçekleşen 33 bin bombalama, kundaklama ve cinayet eyleminde uygulamanın etkin rol oynadığı da yer alıyor. (Telegram’ın kurucusu Pavel Durov, baskılara maruz kaldığı iddiasıyla 2014’te Rusya’yı terk etmişti.)
Ek bilgi: Türkiye’de ise Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Aile Bakanlığı’nın talebi üzerine TikTok, Instagram, Facebook, YouTube, X ve Discord hakkında resen inceleme başlattı. Yapılan açıklamada incelemenin amacının çocukları dijital ortamların tehlikelerinden korumak ve veri işleme yöntemlerini denetlemek olduğu belirtildi.
“Warner Bros. Discovery” grubunun satışı için Paramount Skydance grubu ile girdiği rekabette, Netflix teklifini yükseltmeyeceğini açıkladı. Bu, teknik olarak Paramount Skydance tarafının zaferi anlamına geliyor.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) bu hafta tarihinin en büyük siber saldırısını bertaraf etti. Ülkenin altyapısına ve kritik sektörlerine yönelik koordine ataklarda ağa sızma, fidye yazılımı yükleme ve oltalama mesajları yollama teknikleri kullanıldı. BAE Siber Güvenlik Konseyi konuyla ilgili açıklamada eylemin yabancı bir devlet güdümünde ve tamamen YZ araçları kullanılarak gerçekleştirildiğini belirtti.
WhatsApp’ın iOS için yayımlanan beta sürümünü inceleyen “WABetaInfo” ekibi, uygulamanın yakında “zamanlanmış mesaj” hizmetini yürürlüğe alacağını tespit etti. Bu güncellemeyle yazılan mesajlara, iletilmesi istenen tarih ve saat eklenebilecek ve gönderim otomatik gerçekleşecek.
🤖 Yapay Zeka Gündemi
Öğrencilerin ödevlerini YZ’ye yaptırması konusunu çözememişken, yeni bir sorun daha ortaya çıktı: YZ tarafından yazılan vaazlar (hutbeler). Katolik Hristiyanların ruhani lideri Papa 14. Leo “lütfen yapmayın böyle şeyler arkadaşlar” şeklinde muhataplarını uyardı. Gerekçesi de şu: “Bedenimizde hareket ettirmediğimizde ölen her kas gibi, beynimiz de kullanılmazsa kapasitesini kaybeder.”
Çin’in öncülüğünde yaşanan gelişmelerle YZ destekli insansı (humanoid) robot seçenekleri artarken, fiyatları da hızla düşüyor. Sektörün en iddialı markalarından Unitree’nin “G1” modeli 13 bin 500 dolar bedele sahip. Citigroup’un inovasyon ve teknoloji araştırmalarını yöneten Rob Garlick, bu verilerden yola çıkarak hazırladığı son raporda (saatlik 7,25 dolar seviyesindeki ABD asgari maaşları ile kıyaslandığında) insansı robotların 10 haftadan kısa sürede parasını çıkardığını iddia etti. Mevcut durumda her bir robot, 3,3 insana denk üretkenliğe sahip. Citi GPS öngörüsüne göre dünya genelindeki YZ donanımlı insansı robot sayısı 1,3 milyara ulaşacak ve 2050 yılında 4 milyarı geçecek.
Meta’nın YZ güvenlik uzmanlarından Summer Yue, “OpenClaw” adlı YZ vekiline verdiği yanlış yetki sonucu tüm e-posta arşivini kaybetti. O seviyede bir uzmanın başına bunlar gelebiliyorsa, varın siz kendi derdinize yanın.
Bir OpenAI çalışanı tarafından geliştirilen otonom kripto alım-satım botu, sosyal medyada yapılan bir “trolleme” mesajına yanıt verirken yüz binlerce dolarlık bir hataya sebep oldu. Yazılım, 4 dolarlık bir yardım göndermesi gerekirken neredeyse tüm varlığını karşı tarafa aktardı. Hatanın bedeli kayıtlara 441 bin dolar olarak yansıdı.
ABD Savunma Bakanlığı ile YZ şirketi Anthropic arasında ürünün kullanımına yönelik büyük ve sektörün genelini şekillendirecek bir gerilim yaşanıyor. Bakanlık (Claude adlı ürünüyle tanınan) Anthropic’i otonom silahlar ve toplu istihbarat gözetimi için kullanmak istiyor ancak şirket iç politikası nedeniyle buna izin vermiyor. Pentagon Anthropic’e Cuma gününe dek süre tanımış ve kabul etmemesi durumunda sözleşmesini iptal edip şirketi “riskli” kategorisine sokacağını belirtmişti. Anthropic CEO’su Daria Amodei buna rağmen duruşunu korudu ve böyle bir kullanıma izin vermeyeceklerini açıkladı.
Anthropic diğer yandan Çinli rakiplerini “Clade” adlı modelini sömürerek veri hırsızlığı yapmakla suçluyor. Şirket bu amaçla açılan 24 binden fazla hesabın DeepSeek, Moonshot AI ve MiniMax adlı ürünlere bağlı çalışmalarda 16 milyondan fazla kez kullanıldığını iddia ediyor. (Bu konuda ironik bir yoruma denk geldim: “Utanmazlar herkesin verisini çalıp sonra başkalarının onlardan çalmasından dert yanıyor” diyor.)
Bu hafta ABD dışındaki en büyük araştırma merkezini Birleşik Krallık’ın başkenti Londra’da açan OpenAI, 2030 yılına dek 600 milyar dolarlık hesaplama harcaması yapmayı hedeflediğini açıkladı. Şirketin bu yıl 1 trilyon dolar değerlemeyle halka arzı hedefleniyor.
YZ sektörünün doymak bilmez talebinin etkisiyle Nvidia’nın karı 3 yılda 5 milyardan, 120 milyar dolara yükseldi.
Google, üretken görsel YZ aracı Nano Banana’nın yeni sürümünü yayımladı. Daha hızlı, daha becerikli.
🩺 Sağlık Olsun
30 yaşındaki Birleşik Krallık vatandaşı Grace Bell, geçtiğimiz Aralık ayında 3,2 kg ağırlığında bir bebek doğurdu. Bu haberi ayrıcalıklı kılan ayrıntı, Bell’in “Hugo” adını verdiği bebeğini kendisine 2024 yılında ölü bir kadından nakledilen rahimle gerçekleştirmiş olması. (Süreci yürüten Prof. Dr. Richard Smith 25 yılı aşkın süredir bu teknik üstünde çalışıyormuş.)
Ek bilgi: Dünya genelinde şimdiye dek 100’den fazla rahim nakli yapılmış ve 70’ten fazla vakada sağlıklı doğum gerçekleşmiş. En ilginç ayrıntı: Doğum sonrası rahim bedenden çıkarılıyormuş.
Japonya’da süregiden “dış çıkarma” çalışmalarına mümkün olduğunca yer veriyorum. “USAG-1” adlı genin sentezlediği bir proteinin insandaki diş gelişimini sınırladığı 2021’de belirlenmişti. Fareler üstündeki deneylerde ise, serbest bırakıldığında dişlerin (aynen köpekbalıklarındaki gibi) yeniden oluşmaya devam ettiği gözlendi. Bu konudaki klinik çalışmalara 2024 yılında başlayan Osaka / Kitano Tıp Araştırmaları Enstitüsü, olumlu sonuçlar alınması durumunda kaybedilen dişlerin yerine yenisini çıkarmanın 2030 yılında mümkün olacağını iddia ediyor.
Bu çabayı Patreon sayfam üzerinden maddi katkılarınızla destekleyebilirsiniz.
Haftaya yeniden görüşebilmek ümidiyle. 🙋♂️
Papa nın yapay zeka kullananlara "beyninizi kullanın yoksa ölür" demesi oldukça ironik değil mi? Tarih boyunca beynini kullanıp kilisenin görüşlerine karşı çıkanları aforoz edenler aynı takımdan değil miydi? Bakalım daha neler göreceğiz
Bütün faaliyetlerinizin dengesini bulup hedefine ulaşmasına sevindim. Umarım daima böyle sürer. Teşekkürler.