Dünya Halleri: 246
06 - 12 Nisan 2026 tarihleri arasındaki kayda değer gelişmeler.
Bazen bu gelişmeleri bültende derlemek yerine hafta boyu sosyal medya hesaplarımdan mı paylaşsam diye düşünüyorum. Sonrasında hepsinin saman alevi gibi yanıp söneceği akılma geliyor; vazgeçiyorum.
Sosyal medyayı eskiden daha çok önemsiyordum. Şimdilerde sigara benzeri bir kötü alışkanlık gibi. Önce keyif, sonra pişmanlık veriyor.
Bu hafta Oksijen gazetesinde “Artemis II” görevinin bahanesiyle insanlığın göklerdeki hevesine ve arayışına değindim. Blogumda ise 17 yaşındaki bir kullanıcının kendini bağımlı yaptıkları suçlamasıyla dava ettiği YouTube ve Meta’ya karşı zaferini ele aldım. 7 milyon dolar tazminata hak kazandığını düşününce, kararın üst mahkede tarafından onaylanması durumunda oluşacak küresel talepleri hayal bile edemedim.
Geçelim dünyanın hallerine.
🌍 Genel Gündem
Ayrıntılar vesilesiyle bir defa daha analım, kayda geçirelim; NASA’nın 1 Nisan’da Ay’a yönelik yola çıkan “Artemis II” seferi, 10 Nisan’da başarıyla tamamlanarak gezegenimize döndü. “Orion” aracıyla gerçekleştirilen görev kapsamında astronotlar 9 gün, 1 saat ve 32 dakikalık sürede 400 bin 171 kilometre yol alarak 1970’teki “Apollo 13” görevinin mesafe rekorunu kırdı ve uzayda en uzun insanlı seyahat olarak kayda geçti.
Ay ile ilgili ilginç bir başka proje, Japonya merkezli “Shimizu Corporation” şirketi tarafından yürütülüyor. “Luna Ring” (Ay Halkası) adlı bu konsept, Ay’ın etrafında 11 bin kilometre uzunluğunda bir güneş paneli kuşağı inşa etmeyi hedefliyor (PDF). Amacı, bulut ve gündüz-gece döngüsü olmayan bu ortamda, dünyadan 20 kat daha verimli şekilde, güneşten 24 saat kesintisiz enerji üretmek. Üretiminde Ay toprağı ve uzaktan kumandalı robotlar kullanılacak. (Şirketin diğer hayallerini incelerken aklıma Contact filminin sonunda beliren sürpriz geldi.)
Basın fotoğrafçılığının en saygın ödüllerinden “World Press Photo”, 2026’ya damga vuran (kazanan) karelerini seçti. Basının varlığının ne anlama geldiğini, fotoğrafın ne kadar güçlü bir iletişim yöntemi olduğunu ve dünyanın ne korkunç sınavlardan geçtiğini hatırlatan, ibretlik bir seçki. Mutlaka göz atın derim.
Apple, bu yıl satışa sunmayı hedeflediği “katlanabilir iPhone” modelinin prototip üretimine başladı. Markanın yeni modellerine yönelik sızdırma haberleriyle tanınan Majin Bu, Twitter hesabından ürüne ait olduğunu iddia ettiği bazı görseller paylaştı. Ancak Nikkei Asia’nın haberine göre test aşamasında ürünün lansmanını birkaç ay öteleyebilecek bir dizi teknik sorunla karşılaşıldı.
Ek bilgi: Uçuk fiyatlarıyla hayatımıza giren katlanabilir telefonlara alternatif bir yaklaşım, bu hafta Hindistanlı “Ai+” markasından geldi. “Nova Flip” kodlu model her ikisi de AMOLED olmak üzere 6,9 inçlik iç ekrana, 3,1 inçlik dış ekrana, 256GB kapasiteye, 50 megapiksel kameraya ve yalnızca 30 bin rupi fiyata sahip.
Güney Koreli Samsung, yapay zeka (YZ) kaynaklı yatırımlarla patlayan çip talebinin etkisiyle yılın ilk çeyreğinde 37,9 milyar dolarlık rekor faaliyet karı açıklamaya hazırlanıyor. Bu tutar, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla 8 kat artışa denk. İran savaşı kaynaklı hammadde sıkıntısının çip fiyatlarını ikinci çeyrekte en az yüzde 50 artırması bekleniyor.
Intel, Elon Musk’ın YZ ve robotik odaklı çip üretimi için kuracağı “Terafab” adlı üretim tesisine ortak olacağını açıkladı. ABD’nin Texas eyaletinde kurulacak fabrika elektrikli araçlar, insansı robotlar ve uzay tabanlı veri merkezleri için üretim yapacak.
🧑🏻💻 Dünyayı Saran Ağ
Kuzey Kore devletine bağlı çalışan bir hacker grubu, dünya genelinde milyonlarca geliştirici tarafından kullanılan açık kaynaklı “Axios” yazılım kütüphanesine sosyal mühendislik yöntemiyle sızmayı başardı. Sahte bir sanal şirket kuran hackerlar, haftalarca iletişimde kaldığı Axios ekibinden bir geliştiriciyi çevrimiçi toplantıya davet etti. Bu toplantıda yüklettiği dosyalarla yöneticinin bilgisayarına sızan grup, yazılıma kripto anahtarları çalan ve şifreleri ele geçiren zararlı kodlar ekledi. Güncelleme olarak binlerce sisteme yayılan kod 3 saat içinde fark edilerek kaldırıldı.
Son 4 yılda siber dolandırıcılık vakalarının 10 kat ve buna bağlı kayıpların 40 kat arttığı Hindistan’da Merkez Bankası, yüksek tutarlı para transferlerine 1 saat gecikme uygulayacak. Yeni düzenleme kapsamında bu süre içinde işlem incelenecek ve şüpheli görülmesi halinde tasarruf sahibine uyarı yapılarak ek onay istenecek. 70 yaşından büyükler içinse ek bir güvenilir kişi onayı şart koşulacak.
Kripto parayı kitleselleştiren Bitcoin’in yaratıcısı “Satoshi Nakamoto” 2008 yılında ortaya çıktı, tebliğini yaptı ve 2011’de sırra kadem bastı. Gerçek kimliği hala gizemini koruyor ve birileri hala onu bulabilmek için çabalıyor. Son girişim, The New York Times muhabirleri John Carreyrou ve Dylan Freedman’dan geldi. Ortaya çıkan dosya gayet uzun (okumak neredeyse iki saatimi aldı). Dayanakları ve ulaştığı ipuçları da gayet ilginç. 562 olağan şüphelinin araştırıldığı çalışmanın sonucuna göre Nakamoto aslında bu camianın en öncü üyelerinden Britanyalı girişimci “Adam Back”. Tahmin edileceği gibi Back iddiayı reddetti.
YouTube, videoları hızlandırarak izleme hastalığının pençesine düşenler için “AutoSpeed” adlı bir özellik duyurdu. Videoları gerektiği anda, talep edildiği oranda otomatik olarak hızlandırıp yavaşlatıyor. Böylece hayatınızdaki ÇOK önemli diğer konular için vakit kazanıyorsunuz. Bu özellik elbette ki yalnızca Premium üyeler için.
İtalya’daki bir tüketici mahkemesi, Netflix’in ülkede son yedi yılda yaptığı zamların hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Karar doğrultusunda platform haksız bulunan miktarı abonelerine geriye dönük olarak iade etmek zorunda. Avukatlar bu tutarı premium paket üyeleri için 500 euro, standart paket üyeleri içinse 250 euro olarak belirledi. İtalya’da 5,4 milyon aboneye sahip Netflix, karara itiraz edeceğini açıkladı.
Yunanistan, önümüzdeki yıldan itibaren 15 yaşından küçüklere sosyal medya kullanımını yasaklama kararı aldı. Başbakan Kyriakos Mitsotakis, yeni düzenlemeyi TikTok hesabından yaptı :)
🤖 Yapay Zeka Gündemi
Çin Siberuzay Yönetimi, YZ destekli “dijital insan” projelerine yönelik bir düzenleme hazırladı. Buna göre bu tür uygulamalarla üretilen içerikler açık ve görünür şekilde etiketlenecek, 18 yaşından küçük kullanıcılara duygusal ya da romantik ilişki kuran hizmetler yasaklanacak ve dijital insanların kimlik doğrulama sistemlerini aşmak için kullanılması engellenecek. Yeni düzenleme ayrıca ulusal güvenliği tehdit eden, devlet karşıtı ve ayrılıkçı içeriklerin üretimini de yasaklıyor.
Çinli YZ girişimleri ise doymak bilmez yeni yetenek açlığını gidermek için lise çağındaki parlak öğrencilere gözünü dikti. Kimileri özel yaz kampları düzenliyor, kimileriyse vakıfları üstünden eğitim desteği sunuyor.
“Claude” ile tanınan YZ şirketi Anthropic, ABD Savaş Bakanlığı’nın ürünlerini Gazze ve İran’da sivillere yönelik kullanılmasını reddetmiş, karşılığında Pentagon’da kara listeye alınmış ve tüm ABD kamu kurumlarında mimli hale gelmişti. Şirket karara itiraz ederek kararı erteleme talebiyle temyize gitti ancak mahkeme bunu reddetti.
“Süper zeka” geliştirmek için 200 milyar dolara yakın yatırım yapan Meta, bu çabanın ilk adımını oluşturan “Muse” adlı modeli ve “Spark” adlı ürünü tanıttı.
🧑🏻🔬 Keşif, İcat ve İnovasyonlar
Avustralya’nın RMIT ve Melbourne üniversitelerinden bir grup bilimci, kuantum mekaniği prensibiyle çalışan ve lazerle kablosuz olarak şarj edilebilen dünyanın ilk kuantum pili prototipini geliştirdi. Saniyenin katrilyonda biri (femtosaniye) süresinde şarj olan pil, enerjiyi mevcut çözümlere kıyasla 1 milyon kat daha uzun süre depolayabiliyor. Bir başka deyişle 30 dakikalık şarj ile 100 yıl çalışabilen telefonlar artık bir hayal değil.
Nankai ve Shanghai üniversiteleri, elektrikli araçların soğuk havada performans ve menzil kaybına çözüm getiren yeni bir pil teknolojisi keşfetti. Hidroflorokarbon tabanlı yapı, mevcut lityum pillere kıyasla enerjiyi 2 kat daha yoğunlaştırıyor ve -70 derece santigrat seviyesine dek yüksek performansta çalışabiliyor. Türkçesiyle: Elektrikli araçların menzili pek yakında 3 kata kadar artabilir.
Çinli robotik girişimi Unitree, “R1” kodlu kendi alanının en ucuz ve en yetenekli insansı robotunu önümüzdeki hafta uluslararası satışa sunacak. Fiyatının 30 bin yuan olması bekleniyor.
Tesla’nın yeni ve ucuz bir SUV üstünde çalıştığı söyleniyor. 34 bin ile 37 bin dolar arası fiyata sahip olması beklenen model kendine has; tamamen yeni bir seri olarak geliştiriliyor.
Alman üretici Volkswagen ise ABD fabrikasında elektrikli araç üretimini durdurup, benzinli SUV modellere döneceğini açıkladı. (Şirket bu fabrikada ürettiği iD.4 modelinden son 3 ayda yalnızca 250 adet satabilmiş.)
Nasıl bir ihtiyaçtır bilemedim fakat Dyson bir el vantilatörü tanıttı. “HushJet Mini Cool” adlı ürünün pervanesi dakikada 65 bin devirle ve saatte 25 km hızla hava üflüyor.
Beni Patreon sayfam üzerinden maddi katkılarınızla destekleyebilirsiniz.
Haftaya yeniden görüşebilmek ümidiyle. 🙋♂️
Bültenlerinizi yıllardır sessizce takip edenlerden biriyim. Böyle derli toplu bir şekilde, dünyadaki gelişmelerden haberdar olabilmek neredeyse bir lüks haline geldi. Sayenizde bu lükse halen sahibiz. Emeklerinize sağlık. Sosyal medyada yayınlamayı seçmeniz halinde bu kadar etkili olacağını düşünmüyorum ve dediğiniz gibi arada kaynayan birçok şey olacağını düşünüyorum.
Dyson’un “alet” iyiymiş😂