Dünya Halleri: 264
10 - 16 Ağustos 2026 tarihleri arasındaki kayda değer gelişmeler.
Tatil yörelerinde memleket gündeminden koptuğu için ne kadar memnun ve huzurlu olduğundan bahsedenlere denk geliyorum. “Ne İsa’ya ne de Musa’ya yaranmanın mümkün olmayacağı” bu tehlikeli konuyu burada açmak vardı ama yükü sırtımdan atıp, size devredeyim.
Sandığımızın aksine son derece kısıtlı zamanımızı ve zihin “kapasitemizi” neye harcadığımıza dikkat edelim dostlar. Bazı şeyler “tercih” ile şekilleniyor.
Bu uğurda size yine bol bol malzeme topladım.
🌍 Genel Gündem
Beğendiklerim ve beğenmediklerimle Güney Kore’nin zihnimdeki yeri ayrı. Dünya Halleri bülteni özelindeki en önemli kısmı şu: Biz Türkiye olarak sanayi ve teknoloji yolculuğuna Güney Kore ile aynı zamanda ve aynı noktadan başladık. Fakat olayın seyri ve sonuçlar çok farklı oldu. Sebepleri muhtelif.
Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung bu hafta “Seven Major SEED” (Yedi Temel TOHUM) adlı ulusal strateji planını açıkladı. Yeni nesil enerji (modüler nükleer reaktörler ve füzyon enerjisi), kuantum teknolojileri, uzay ve ileri biyoteknoloji, kritik madenler ve tedarik zinciri gibi başlıklar altında birçok teşvik programı içeriyor.
Ek bilgi: En güncel IMF verileri ışığında nominal gayrısafi yurtiçi hasıla (yani bir yılda üretilen toplam ekonomik değer) olarak Güney Kore 1,93 trilyon dolar, Türkiye ise 1,64 trilyon dolar seviyesinde. Güney Kore’nin kişi başı (nominal) ekonomik üretimi 37 bin 410 dolar iken Türkiye’de bu tutar 19 bin 20 dolarda. (Gelir dağılımındaki adaletsizliğini gözardı ediyorum.)
Önümüzdeki dönemin en büyük pazarlarından biri hiç şüphesiz YZ destekli bireysel ve endüstriyel insansı robotlar olacak. Smart Analytics Global şirketinin raporuna göre 2026’nın ilk yarısında bu alandaki satışlar 19 bin 100 adede ulaşmış. Daha da ilginci, bunun yüzde 97’si Çinli markalara ait.
Ek bilgi: Yüzde 44 pazar payıyla bu alanın en büyüğü (Çinli) Unitree, Shanghai Borsası’nda 900 milyon dolarlık halka arz gerçekleştirdi. Bireysel yatırımcılardan 8 bin kattan fazla talep görerek. (Kuruyemiş sektörünü de ihmal etmeyin.)
Tekrar gibi olacak ancak Apple cephesinden güvenilir kaynaklar iPhone 18’in 2027 yılına ertelendiği konusunda ısrarcı. (Bu yıl sadece iPhone 18 Pro ve iPhone 18 Pro Max satışa sunulacak.)
Ek bilgi: TrendForce’un araştırması, özellikle bellek donanımı alanında yaşanan tedarik sorunları sebebiyle iPhone 18 Pro’nun üretim maliyetinin neredeyse yüzde 40 oranında artacağını gösteriyor.
Google ise bu hafta akıllı telefonu “Pixel 11” serisine ait yeni modelleri ve “Pixel Watch 5” kodlu akıllı saatini tanıttı. “Pixel 11 Pro Fold” ile katlanabilir cihazlara bir seçenek daha eklenmiş oldu. Yeni seri markanın yapay zeka (YZ) ürünü Gemini ile entegre çalışıyor. Devrimsel olmasa da donanım ve yazılım alanında da ufak tefek yenilikler var.
İşin acı yanı, bu gelişme bülteni Türkiye’den takip edenler için HİÇBİR ŞEY ifade etmiyor. Çünkü Google bu cihazları Türkiye’ye getirmiyor (İşin garibi, bu birimin başında bir Türk var). Sipariş verip alalım desek, harç bedeliyle vicdani hesaplaşmaya girmemiz gerekiyor. Güney Kore olalım derken Kuzey Kore ile Aşkım Kapışmak…
Gazete sayfamda yer vermek adına uzun süredir takip ettiğim bir konuya bültende hiç yer vermediğimi fark ettim. ABD Başkanı Donald Trump’ın kendine ait “Truth Social” adlı bir sosyal ağı var malumunuz. Ve Trump, bu platformladaki paylaşımlarından öncelikli haberdar olmak isteyenlerden aylık 100 bin dolar ücret talep ediyor. Nasıl ama?
Ek bilgi: Merak edenler için gerekçesi şöyle. Trump bu hesabından ulusal ve uluslararası ekonomiyi etkileyecek açıklamalar yapıyor. Dolayısıyla erken haberdar olan YZ destekli yatırım botları hızlıca al ya da sat emri girerek büyük paralar kazanıyor. Demek ki bazı boş söylemler bu aboneliği (ve kendi yatırımlarını) şekillendirmek için de yapılabilir. Elbette ki yapıyor! Hatta bu yüzden mahkemeye verildi.
Adını anmışken; ABD Başkanı Donald Trump, ABD’li özel şirketlere devlet adına (düşman ülkelere) siber saldırı düzenleme izni veren kararnameyi imzaladı. Bu operasyonlar İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), Adalet Bakanlığı kapsamında kurulacak yeni bir oluşum tarafından yönetilecek.
Yeni bir trend ile bu başlığı kapatalım. Veri merkezlerine donanım taşıyan kamyonlar ABD’de kargo soyguncularının yeni hedefine dönüştü. Çünkü içlerinde yükte hafif ama pahada “hayli” ağır bileşenler var. Üstelik dünyanın her yerinde para ediyor. YZ her meslek gibi hırsızlığı da dönüştürüyor anlayacağınız. WIRED dergisinin haberi gerçekten ilginç ayrıntılarla bezeli.
🤖 Yapay Zeka Gündemi
Google, arama motorunda “YZ modu” düğmesi içeren yeni bir arayüz deniyor.
Diğer yandan Gemini, Google tarihinin en hızlı büyüyen ürünü ve aylık 1 milyar aktif kullanıcıya ulaşan on dördüncü hizmeti olmuş.
Meta CEO’su Mark Zuckerberg, şirketinin YZ alanındaki stratejisini tanımlayan uzun mu uzun bir makale yayımladı. Özetle daha açık modeller, yerel topluluklara doğrudan ekonomik destek, altyapının daha adil dağıtımı ve güvenlik alanında yeni bir yönetişim modeli öngörüyor.
Ek bilgi: Meta bu yıl YZ alanında 145 milyar dolar sermaye harcaması yapacak; bu tutar 2028’e kadar toplam 600 milyar dolara ulaşacak.
Bir raporda, YZ sektörünün akla ve mantığa sığmayan çılgın yatırımlarını özetleyen çok çarpıcı bir grafiğe denk geldim. Özeti şu: YZ sektöründe para kaybeden tek taraf, YZ modeli ve uygulaması geliştiren girişimler.
Google ve Meta’nın ardından Claude adlı YZ botuyla tanınan Anthropic, (Avrupa Birliği Şeffaflık İlkeleri’ne uyum adına) ürettiği metin ve görsellerin içine gizli bir belirteç (watermark / filigran) koyma ve böylece içeriğin YZ ürünü olduğunu tespit etmeyi kolaylaştırma kararı aldı. Ancak bazı kullanıcılar kısmen YZ kullanılan metinlerin de bu kapsamda tamamen YZ mahsulü olacağı endişesiyle bu kararı şiddetle eleştiriyor (Şimdiden karşı mücadele başladı).
Ek bilgi: Anthropic üç vakte kadar 2 trilyon dolar değerlemeyle halka arza hazırlanıyor. İki TRİLYON dolar…
Çarpıcı haberleriyle sıkça gündeme gelen 404 Media grubu ise “Yüzde 100 insan elinden çıkma” vaadiyle tıbbi makale yazan (satan) “Research Gold” adlı platformunun YZ kullandığını ortaya çıkardı. Öyle ki şirketin sitesinde tanıtılan sekiz kişilik uzman ekibi tamamen sahte; hatta profil fotoğrafları dahi YZ ile oluşturulmuş. Kahkaha attım 🤭
OpenAI’ın denediği YZ modelinin internete kapalı bir siber güvenlik tatbikatı sırasında internete sızmayı başararak “Hugging Face” sitesine saldırması gündemde epey yer tutmuştu. Bu hafta bu ilginç vakanın içyüzü “Black Hat” adlı meşhur hacker konferansında paylaşıldı. 7 Mayıs’tan 19 Haziran’a kadar süren ibretlik bir zaman akışı (Hugging Face ve OpenAI’ın bile olayın farkına varması epey sürmüş). Konuyla ilgili olanlar mutlaka izlemeli.
Aynı bağlama bir de güncel vaka paylaşayım. Avustralyalı “Andrew”, spor salonuna rezervasyon yapma işlemini “OpenClaw” üstünde çalışan YZ ajanına devretmiş. Ajan bu esnada rezervasyon sistemindeki bir güvenlik açığını keşfederek sistemi hack etmiş. Dahası, bekleme listesinde dördüncü sıradaki Andrew “Beni daha öne alabilir misin?” diye sorunca Andrew’dan onay almadan önündeki kişiler adına sisteme girerek randevularını iptal etmiş! (”Ataç problemi” adlı senaryonun gerçeğe dönüşmesi gibi.)
YZ destekli hack operasyonlarını devlet adına yürütenler de var. Evet, doğru tahmin ettiniz: Kuzey Kore! (Güney Koreli) siber güvenlik şirketi “Genians” tarafından yürütülen araştırma raporuna göre Kuzey Kore devletine bağlı faaliyet gösteren “Kimsuky” adlı hack grubu, YZ araçlarını kullanarak askeri, akademik ve diplomatik hedeflere saldırıyor. Bunun için Ollama, GPT4All ve Msty gibi açık kaynak araçları kullanarak büyük dil modellerini internet bağlantısı olmadan, yerel bilgisayarlarda çalıştırması. Böylece faaliyetlerinin izlenmesi veya engellenmesi daha zor hale geliyor.
Ek bilgi: OpenAI bu tip olayların yaşanmasını engellemek için “Daybreak” adlı siber savunma hizmetinin kapsamını genişletti. Ayrıca bu tür açıkları belirleme adına “GPT-5.6 Cyber” kodlu yeni bir model tanıtıldı.
Çoğunuzun hiç duymadığı (İsrail merkezli) bir şirketten bahsedeyim: “Irregular”. 2023’te kurulan ve geçtiğimiz yıl 450 milyon dolar değerlemeye ulaşan bu girişim, YZ modellerinin siber güvenlik yeteneklerini test etme konusunda hizmet veriyor. OpenAI ve Hugging Face arasında yaşanan olay da onların testleri sırasında yaşanmış. Aklınıza gelen tüm küresel YZ devleri, siber güvenlik alanında onlardan destek alıyor.
🧑🏻🔬 Keşif, İcat ve İnovasyonlar
Bill Swearingen adlı ABD vatandaşı kafayı güvenlik kameralarına takmış ve tespit edilmeyi engelleyen bir desen geliştirme üzerine bir yıl boyunca deneyler yürütmüş. 31 milyon 700 bin denemenin ardından aradığını bulmuş ve “noRecognition” adlı site üzerinden pazarlamaya başlamış. Bu deseni kıyafetlere, araçlara; hatta binalara dahi uygulamak mümkün. Hayır mı şer mi bilmem ama…
İsviçre / EPFL araştırmacıları, 3D yazıcılarla üretilebilen ve benzerlerine kıyasla hem çok daha zor kırılan hem de zorlanmalara karşı daha dayanıklı kauçuk benzeri yeni bir malzeme geliştirmiş. Yumuşak robotlar, giyilebilir elektronikler ve biyomedikal cihazlarda kullanılması hedefleniyor.
“Haddini Aşan Yaşam Rehberi” adlı podcast yayınımın 73. bölümünde TAKK markasının kurucusu Pınar Akıskalıoğlu ile bir söyleşi yapmıştım. “Kişisel bakımda en önemli şey nedir?” gibi bir şey sormuştum, yanıtı hala unutamıyorum: “DİŞ İPİ”. Dişlerimi her gün fırçalarım fakat diş ipi aklıma bile gelen bir şey değildi. Sonradan öğrendim ki, sahiden önemliymiş (itiraf edeyim ki, hala o alışkanlığı edinemedim). Kitle fonlama platformu Kickstarter’da dolanırken “Tikzer” adlı bir örneğine denk gelince aklıma geldi. Kendini “İhtiyaç duyacağınız en son diş bakım aracı” diye tanıtıyor (48 dolar).
🧑🚀 Göklerden Gelen Haberler
Çin Sivil Havacılık Üniversitesi, 3D yazıcılarla üretilebilen ve havada seyir halindeyken yerden gönderilen lazer ışınlarıyla şarj edilebilen bir dron geliştirdi. Kullanılan sistem, yollanan lazer enerjisinin yüzde 38,49’unu elektriğe çevirebiliyor. Bu, bir dronun pervanesini hareket ettirmek için yeterli gücü sağlıyor. Tek sorun bu esnada alıcının 90 santigrat dereceye kadar ısınması. “Tarım ve denetim amaçlı gözetlemede kullanacağız” diyorlar. Hiç şüphem yok.
ABD Uzay Kuvvetleri ise “Rocket Lab” adlı girişimle havadaki hareketli hedefleri uzaydan izlemek amacıyla 397 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı. Rocket Lab, bu anlaşma kapsamında son derece ince ve üst üste istiflenebilir “Flatellite” adlı alçak yörünge uyduları geliştirecek, yörüngeye yerleştirecek ve işletecek.
Beni Patreon sayfam üzerinden maddi katkılarınızla destekleyebilirsiniz.
Haftaya yeniden görüşebilmek ümidiyle. 🙋♂️
Abi şu pixel telefonların gelmesi için birşeyler yapamazmıyız, toplanıp Google Türkiye ofisinin önüne gidip Yandex de arama yapalım mesela, yada hep beraber gemini ye sıfırdan bir milyara kadar tek tek say diyip token yakalım, olmadı salavat zinciri, bilemedim sende daha iyi bir fikir vardır..
teşekkürler hocam