Dünya Halleri: 251
11 - 17 Mayıs 2026 tarihleri arasındaki kayda değer gelişmeler.
Bu hafta blogumda yapay zeka çağında internette anonim kalmanın ne kadar zorlaştığını anlatan bir derleme paylaştım. Sinema odaklı bir sitede puanladığınız filmlerin dahi kimliğinizi açığa çıkarabildiği ürpertici bir durum.
Oksijen gazetesindeki sayfamda ise son derece karanlık ve tehlikeli bir yana evrilmesi an meselesi; yeni bir akıma yer verdim. Önce bir görev tanımlıyor, arıdndan ona bir bedel biçiyorsunuz. Birileri yapmaya gönüllü oluyor. Yapıyor ve videoya kaydediyor. Bu ispatla belirlediğiniz para ödülünü alıyor. “Haydi bir takla at da göreyim” gibi masum(!) talepler bir yana; “kırmızı ışıkta bekleyen arabaya arkadan çarp” gibi şeylere evrildi mi, işler fena. Ve eminim ki birileri, işi o noktalara mutlaka vardıracak.
Şimdi gelelim dünyada olup biten diğer gelişmelere.
🌍 Genel Gündem
Google, yıllardır kendisinden beklenen adımı attı ve Android ile ChromeOS platformlarını “Googlebook” adını verdiği yeni bir dizüstü bilgisayar kategorisinde birleştirme kararı aldı. “Aluminium OS” adlı yeni işletim sistemi şirketin “Gemini” adlı yapay zeka (YZ) modelini merkeze alacak. Bu altyapıyı kullanan ilk modellerin (sonbaharda) Asus, Acer, Dell, HP ve Lenovo markalarından çıkması bekleniyor.
Ek bilgi: Google, 15 yıl önce kullanıma sunduğu (Türkiye’de satılmayan ancak satıldığı ülkelerde son derece yaygın kullanıma sahip) “Chromebook” serisinin de 2034 yılına dek destek almaya devam edeceği söyleniyor.
Sony’nin uzun süredir üstünde çalıştığı yeni nesil oyun konsolu PlayStation 6’nın piyasaya çıkış tarihi, bellek tedarikindeki daralma sebebiyle 2028 yılına ertelendi. Konuyla ilgili kaynaklar lansmanın 2029 yılına sarkma ihtimalinin de bulunduğunu belirtiyor. Sızan bilgilere göre PS6, bir önceki seriye kıyasla görüntü işlemede üç kat daha yüksek performansa ve 4K çözünürlükte saniyede 120 kare güncelleme yeteneğine sahip olacak. Hedefler arasında konsolla entegre çalışacak “Canis” kod adlı bir taşınabilir cihaz da var. PS6’nın 800 dolar seviyesinde olması bekleniyor.
Oyun dünyasından sürpriz bir diğer gelişme, Microsoft Xbox oyun konsolunun “Elite 3” serisi kontrol cihazının görüntülerinin sızmasıydı. Yeni cihazda bazı yeni düğmeler ve değiştirilebilir pil haznesi dikkat çekiyor.
Yakın geleceğe yönelik (zam habercisi) bir ipucu daha: Qualcomm’un bir sonraki yongası “Snapdragon 8 Elite Gen 6 Pro”nun çıplak maliyetinin 300 dolar seviyesine çıkabileceği söyleniyor. Üst seviye Android telefonlarda bin 500 dolar seviyesine hazır olun.
🧑🏻💻 Dünyayı Saran Ağ
Netflix, son 10 yılda film ve diziler için 135 milyar dolardan fazla yatırım yaptığını açıkladı. Resmi açıklamaya göre aynı dönemde platform dünya genelinde 425 binden fazla kişiye istihdam sağladı ve küresel ekonomiye 325 milyar dolar seviyesinde katkı yaptı. 2025 yılı sonu itibarıyla Netflix’in abone sayısı ise 325 milyon olarak duyuruldu.
Ek bilgi: Yayımladığı bir iş ilanından anlaşıldığına göre Netflix diğer yandan “INKubator” adlı deneysel bir YZ destekli animasyon birimi kuruyor.
9 binden fazla eğitim kurumu tarafından kullanılan Canvas adlı dijital öğrenim platformuna sızan “ShinyHunters” adlı hacker grubu, öğrencilere ait 3,5 terabayt boyutunda veri çaldı. Hırsızlar bilgileri herkese açmakla tehdit edince, uygulamanın geliştiricisi Instructure şirketi talep edilen fidyeyi ödemeyi kabul etti. Anlaşmanın bedeli açıklanmadı.
Ek bilgi: Yaşanan benzer vakalarda hacker grupları fidyeyi aldıktan sonra verileri silmeyip pazarlamaya devam etmişti.
🤖 Yapay Zeka Gündemi
YZ botlarının nasıl arsızca, fütursuzca yalan söylediğini biliyorsunuz. Ama onların bir farkı var. İnsan yapınca “yalancı” oluyor. YZ yapınca “halüsinasyon gördü” deniyor. İmrendirici bir ayrıcalık. Artık üfürdükleri bu zırvalardan oluşan bir ansiklopedileri bile var: Halupedia. İçeriği sonsuz. Sürekli uyduruk başlıklar üretiyor ve içeriğini tıkladığınız anda oluşturuyor.
2025’te çoğu Afrika’da yaşayan ve YZ modellerini eğitmek için köle şartlarında çalışan insanları anlatan “Yapay zekanın efendileri ve köleleri” başlıklı bir yazı yayımlamıştım. Bu hafta “More Perfect” sendikasının hazırladığı bir belgesel, benzer çalışma düzeninin bu şirketlere evsahipliği yapan ABD’de de yaşandığını belgeliyor. YZ şirketleri adına köle şartlarında çalıştırılanların yüzde 86’sı sabit faturalarını ödemekte zorlandığını belirtiyor. Kadronun içindeki baskın bir kesim de ayrıca dikkat çekici: Evsizler! ChatGPT’ye bir sorun bakalım bunları anacak mı?
Google’ın siber güvenlik birimi, bir hacker grubunun yapay zekâ kullanarak hazırladığı büyük ölçekli bir küresel siber saldırıyı engellemeyi başardı. Saldırı yazılımının kodlarında yapılan inceleme, sistemin yapay zeka yardımıyla üretildiğini ortaya koydu.
Siber güvenlik şirketi Calif, Anthropic’in YZ çözümü Mythos’u test ederken Apple’ın macOS platformundaki ileri bellek güvenliği teknolojisini alt eden yeni bir saldırı yöntemi keşfetti.
Ek bilgi: Şu anki seçenekler arasındaki en gelişmiş YZ modeli olduğunu iddia eden Mythos, siber güvenlik (saldırı) alanındaki potansiyeli sebebiyle henüz genel kullanıma açılmadı.
OpenAI, dijital sistemlerdeki güvenlik açıklarını saldırganlardan önce bulup kapatmaya odaklanan yeni yapay zekâ girişimi “Daybreak” adlı yeni çözümünü tanıttı. Bu hamle, Anthropic’in kısa süre önce duyurduğu Claude Mythos ve Project Glasswing girişimine OpenAI cephesinden verilen yanıt olarak değerlendiriliyor.
Elon Musk, kurucuları arasında yer aldığı ve sonradan ayrıldığı OpenAI şirketini kuruluş prensiplerine aykırı davrandığı gerekçesiyle, 150 milyar dolar tazminat talebiyle dava etmişti. Mahkemenin bu haftaki duruşmasında OpenAI CEO’su Sam Altman iddiaları reddetti ve Musk’ın şirkette yüzde 90 pay ve tam kontrol talep etmesi sebebiyle yollarının ayrıldığını savundu. Kasım 2023’te Altman’ın CEO’luk görevinden uzaklaştırılmasını sağlayan ancak Altman’ın yatırımcıların baskısıyla geri dönmesinin ardından istifa etmek zorunda kalan Ilya Sutskever ise Altman’ı sürekli yalan söylemekle ve yöneticileri birbirine düşürmekle suçladı. Taraflar Musk’ı “seçici hafıza kaybı” ile, Altman’ı ise “yalancılıkla” itham ediyor.
Ek bilgi: OpenAI CEO’su Sam Altman’a yönelik en ciddi itham, OpenAI şirketinin iş yaptığı 9 farklı şirkette 2 milyar doları aşan varlığa sahip olması.
YZ şirketlerinin en kritik varlığı olarak altın çağına giren veri merkezlerine yönelik arayış uzaya kadar vardı. Bazı girişimler de gözünü denizlere dikti. Son örnek, yenilenebilir enerji ve okyanus teknolojileri geliştiren “Panthalassa” şirketinden geldi. B serisinde 140 milyon dolar yatırım alan yapı, enerjisini dalgalardan üreten, soğutmasını deniz suyuyla yapan, iletişimi Starlink uyduları aracılığıyla kuran “yüzen veri merkezleri” geliştiriyor. Çözümün ticari olarak 2027’de kullanıma sunulması hedefleniyor.
🧑🏻🔬 Keşif, İcat ve İnovasyonlar
İnsansı robotlar bahsinde “Figure” şirketinin “Helix-02” modelini defalarca andım. Bu sayı da onlardan biri. Çünkü bu hafta bir temsilcisi 24 saatlik canlı yayında bir lojistik bandında durmaksızın çalışarak 30 bin 223 paket ayrıştırdı. İzlemeye başlayınca duramıyorsunuz, baştan uyarmış olayım. Marifetleri fabrikalara has değil. Aynı robotun evlere yönelik vaatlerini ise aşağıdan izleyebilirsiniz.
Otonom sürüş desteği sunan araçlarımızdan, evimizi süpüren robotlara kadar birçok kategorideki cihazın çevreyi algılamalarını (yani bir bakıma görmelerini) sağlayan teknoloji “Lidar” adını taşıyor. Fujfilm ile birlikte çalışan “Ouster” adlı girişim, bu geometrik okumaya ilk defa renk getirdi. Üstelik zifiri karanlık sayılan 1 lüks seviyesinden, güneş ışığına denk gelen 2 milyon lüks seviyesindeki aydınlığa kadar çalışabiliyor.
Ek bilgi: Lidar, “Radar” ile aynı mantıkta çalışıyor fakat mesafeyi onun gibi radyo dalgalarıyla değil; lazer (Laser) ışınlarıyla belirliyor. Lidar, mesafe ölçümünde radardan çok daha tutarlı, kameradan çok daha hassas.
ABD merkezli savunma sanayi girişimi AeroVironment, dronlara karşı geliştirdiği “LOCUST” kod adlı lazer silahının denemesinde yüzde 100 seviyesinde başarıya ulaştıklarını açıkladı. İlk denemesi ABD Donanması’na bağlı USS George H. W. Bush nükleer uçak gemisinde gerçekleştirilen silah, her tür kara aracına ya da platforma entegre edilebiliyor.
Honda ise elektrikli motosikletlerdeki eksikliği hissedilen motor titreşimi ve debriyaj meselesini çözmüş. Patent için başvurduğu teknik: SAHTE debriyaj kolu ve SAHTE titreşim üreticisi ekleyerek 🤓 (Esas elektrikli Harley-Davidson serisinden böyle bir hamle bekliyordum.)
NASA’dan ayrılan bir grup mühendis tarafından hayata geçirilen “Sonic Fire Tech” adlı girişim, orman yangınlarını düşük frekanslı ses dalgalarıyla kontrol edebilen bir yöntem geliştirdi. Havadaki oksijen moleküllerini akustik yöntemle titreştirerek alevin kimyasal reaksiyonunu bozan çözüm, bu sayede bölgede bulunan yerleşim yerlerinin yangından etkilenmesini engelleyebiliyor.
🩺 Sağlık Olsun
Biyoteknoloji şirketi Moderna, gündemdeki ağırlığını her geçen gün artıran hantavirüs için Kore Üniversitesi Tıp Fakültesi ile birlikte mRNA tabanlı yeni bir aşı üzerinde çalışıyor. Konuyla ilgili duyurunun en ilginç ayrıntısı, bu konudaki işbirliğinin 2023 yılının Eylül ayında başlamış olması. Hantavirüsün insandan insana bulaşabilen tek türü olan “And” varyantının öldürücülük oranı yüzde 40’a ulaşıyor.
Beni Patreon sayfam üzerinden maddi katkılarınızla destekleyebilirsiniz.
Haftaya yeniden görüşebilmek ümidiyle. 🙋♂️